Żywe pierścionki czyli o krocionogach


Archispirostreptus gigas - Krocionóg olbrzymi
Archispirostreptus gigas - Krocionóg olbrzymi

 W ostatnim czasie sporym zainteresowaniem cieszy się hodowla krocionogów.

Jeszcze kilka lat temu zakup takiego zwierzątka graniczył z cudem – sama pamiętam moje pierwsze „gigasy”, które dostałam od znajomego – istny rarytas.

Od tamtej pory pozostaję zafascynowana ich urokiem. Są to zwierzęta z zupełnie innego świata o nie wygórowanych wymaganiach. Szczerze polecam je wszystkim, którzy pragną rozpocząć przygodę z terrarystyką bezkręgowców.

 

Epibolus pulchripes - wij czerwononogi
Epibolus pulchripes - wij czerwononogi

Pomimo, że zwierzęta te występują praktycznie na całej kuli ziemskiej poza okolicami okołobiegunowymi i pustyniami (około 8000 gatunków) to przez ich skryty tryb życia rzadko mamy szanse spotkać takie stworzenie na swojej drodze. Należą do świata zwierząt ukrytego pod kawałkiem kory lub w ziemi. Krocionogi zasiedlają zwykle wilgotne miejsca i w ciągu dnia przebywają w kryjówkach, pod opadłymi liśćmi, kamieniami, deskami, belkami, pod skrzyniami czy doniczkami. Żyjąc w wierzchniej warstwie gleby odżywiają się butwiejącymi szczątkami organicznymi. Długość ciała tych zwierząt wacha się od 2mm nawet do 30 cm. Pełnią ważną rolę w ekosystemach jako producenci humusu, przetwarzając martwą materię roślinną. Pomimo ich dużego znaczenia są słabo znane i długo były zaniedbywane przez większość dyscyplin biologicznych. Nawet rozpoznanie okazów z tej grupy stanowi trudność. 

Wszystkie krocionogi mają wydłużone ciało i dwie pary odnóży na każdym segmencie ciała. Krocionogi należą do grupy zwierząt nazywanych wijami (Myriapoda).
Krocionogi posuwają się powoli do przodu, równomiernie, ruchem płynnym. Nogi poruszając się tworzą fale ruchowe, przesuwające się od tyłu ciała ku przodowi. Są to zwierzęta nie agresywne – nie kąsają ani ludzi ani zwierząt. Podczas ewentualnej konfrontacji krocionóg zwija się w charakterystyczny „ślimaczek” zasłaniając brzuszną, miękką stronę ciała. Niektóre przestraszone wydzielają płyn obronny o nieprzyjemnym zapachu – jest to raczej substancja odstraszająca niż trucizna. Ciecz ta po zaschnięciu pozostawia trudno zmywalne bordowe plamy, problem może być jednak gdy dostanie się ona do naszych ust bądź oka. Wydzielina działają drażniąco jeśli dostanie się na błony śluzowe, zalecamy wtedy przemywanie dużą ilością wody. Dodatkowo trzeba brać pod uwagę, iż niektóre osoby mogą być uczulone właśnie na tę wydzielinę.

Wij czerwononogi samica z młodymi
Wij czerwononogi samica z młodymi
KILKA SŁÓW O TYM  JAK CHODOWAĆ:
Jest to jedno z łatwiejszych w hodowli zwierząt bezkręgowych. Opiszę warunki hodowlane dla jednego z najpopularniejszych a zarazem stanowiącego największy gatunek wijów mianowicie krocionoga olbrzymiego (Archispirostreptus gigas) - odporny i łatwy w hodowli, łagodny i dość powolny. Gatunek polecany dla początkujących terrarystów. W zasadzie jeśli byśmy chcieli trzymać tylko jednego osobnika wystarczy nam terrarium o wymiarach 30x30x15cm. Dla parki tych zwierząt potrzebujemy ciut więcej miejsca terra o wymiarach 60x30x30 cm będzie ok. Jednak należy pamiętać że jeśli kupimy dwa wije odmiennej płci możemy w niedługim czasie doczekać się potomstwa. Zwierzęta te po osiągnieciu dojrzałości płciowej (około 4lata) w zasadzie tylko jedzą i się ”miłują”. Krocionogi uznawane są za wyśmienitych kochanków, którzy uwielbiają spędzać całe dnie ze swoimi partnerem w uściskach. Samiec owija sę w koło samicy i za pomocą tzw. gonopodów przekazują swojej partnerce spermatofor. Po tym akcie samica zakopuje się w ziemi  i tam lepi komorę i składa w niej żółtawe oraz białe jajeczka (samice składają około 700 osobników). Czas składania jaj może trwać nawet do kilku tygodni - nie zaleca się rozgrzebywaniapodłoża w celu poszukania samicy - jak skończy na pewno wyjdzie się posilić. Czas inkubacji określa się do 4- 6 tygodni.  Młode po wykluciu jeszcze chwilę pozostają pod ziemią - zaraz po wykluciu z wyglądu są podobne już do osobników dorosłych są tylko znacznie mniejsze (kilka mm). Młode mają 3 pary odnóży - ich liczba zwiększa się w kolejnych wylinkach, kiedy to pojawiają się kolejne segmenty ciała zwierzęcia. Wylinke krocionogi przechodzą najczęściej w ziemi - w specjalnej komorze - dobrze ukryte. Na powierzchnię wychodzą dopiero gdy nowy chitynowy pancerz stwardnieje - może to trwać kilka tychodni. Wylink jest zjadana przez zwierzę w celu odzyskania związków w niej zawartych. 
"Gigas"
"Gigas"

Terrarium powinno być bardzo dokładnie przykryte ponieważ wije dobrze wspinają się po elementach wystroju i zwyczajnie nam uciekną jakąś szczeliną. Krocionogi poza terrarium są skazane na śmierć ponieważ zwyczajnie wyschną. Co zrobić jak ucieknie nam jeden z podopiecznych – po pierwsze szukamy w pobliżu zbiornika hodowlanego, należy tu uwzględnić wszelkie zakamarki ponieważ wije poruszają się we wszystkich płaszczyznach. Jeśli go nie znaleźliśmy proponuję rozłożyć pod ścianą ( w kilku miejscach) ze 3 wilgotne ręczniki i sprawdzić najlepiej w nocy czy nasz uciekinier się tam nie schronił w poszukiwaniu wilgoci.
Wilgotność w zbiorniku powinno się utrzymywać na poziomie 70-80%. Temperaturę najlepiej w granicach 28-31°C. Tu część hodowców doradza spadek temperatury w godzinach nocnych – w mojej hodowli utrzymujemy stałą dobową temperaturę w granicach 25 -27 stopni Celsjusza i raczej możemy się pochwalić jeśli chodzi o rozmnożenia.

Wij czerwononogi oraz kenijski
Wij czerwononogi oraz kenijski

Jeśli chodzi o podłoże to musimy pamiętać, że nasi podopieczni należą do tzw. detrytusofagów - w naturze są to głównie zbutwiałe liście i gnijące owoce. Ściółka jaką im zgotujemy powinna stanowić część ich diety. Ja stosuję mieszaninę torfu, ziemi oraz suchych liści z drzew takich jak dąb, buk, brzoza plus kawałki butwiejącego drewna.

Osobiście jestem zdania, iż podłoże jest najważniejszą rzeczą w hodowli tych zwierząt. Jakie podłoże takie krocionogi. Ściółka musi być bardzo bogata w tzw detrytus czyli martwą materię organiczną - pochodzenia roślinnego ponadto powinna mieć grubość nie mniejszą niż 10cm - nas podopieczni większą część życia spędzają ryjąc tynele w podłożu. Ważnym elementem są kawałki kory, gałęzie, tuby korkowe, mech, suche liście dębu i buka itd. stanowią dla krocionogów kryjówki.

Liście muszą byś stale dostępne i uzupełniane w miarę zjadania. Krocionogi jako zwierzęta typowo nocne nie potrzebują oświetlenia. Natomiast jeżeli chcemy mieć większą możliwość obserwacji tych ciekawych acz skrytych stworzeń polecam zamontować oświetlenie czerwonawe lub bladoniebieskie – nocne.
Oczywiście w zbiorniku z wijami umieszczamy miseczkę na wodę (nie za głęboką) oraz na karmę.

Czym karmić krocionogi? W naturze zjadają gnijące szczątki roślin, zbutwiałe liście i drewno. W hodowli jedzą one wszelki pokarm pochodzenia roślinnego czyli owoce, warzywa, grzyby (uwielbiają). Dodatkowo można urozmaicać im menu płatkami dla ryb, płatki owsiane, kukurydziane, gotowaną kaszą, ryżem bardzo im smakują obiadki i deserki dla niemowląt oraz namoczona karma typu pies/kot.

Pokarm najlepiej kłaść na jakiejś miseczce, co spowoduje iż nie będzie tak szybko pleśniał.

Obowiązkową dietą jest wapno! Najlepiej kupić sepię w sklepie zoologicznym (wapno dla ptaków) ja stawiam kawałek i same sobie obgryzają w razie potrzeby. Biorąc pod uwagę wysoką wilgotność oraz temperaturę panujące w terrarium pokarm należy w miarę często wymieniać – nie możemy dopuścić do pleśnienia resztek. U nas w boksach z krocionogami trzymamy również stonogi (stonoga murowa) zwierzęta te czyszczą podłoże z resztek.
Jak rozpoznać płeć krocionoga. Jest to raczej łatwe mianowicie należy delikatnie odchylić głowę wija – na 7 segmencie u samca znajdują się przekształcone w gonopodia (narząd kopulacyjny) odnóża kroczne. Jest to jak by przerwa w odnóżach czego samice nie mają.

Archispirostreptus gigas - Krocionóg olbrzymi
Archispirostreptus gigas - Krocionóg olbrzymi

Ile nóg ma krocionóg? To zależy od wielkości ponieważ razem ze wzrostem ciała (kolejne wylinki) przybywa segmentów. W celu ustalenia liczby odnóży należy policzyć segmenty zwierzątka i pomnożyć je razy 4 (na jednym segmencie są 2 pary nóg).


Od ponad 10 lat zajmuję się hodowlą tych przesympatycznych stworzeń. Często ludzie mnie pytają jak można lubić takie paskudne robale. A jednak te zwierzęta wręcz nie z tego świata mają to „coś”, niezaprzeczalny urok oraz skrytość i niedostępność. Jeśli stworzymy im właściwe warunki „otwierają” się przed nami i możemy z łatwością obserwować ich naturalne bardzo ciekawe zachowania, to jak bilet wstępu do innego wymiaru. Stworzenia te żyły na ziemi już 428 milionów lat temu (sylur) są znacznie starsze niż dinozaury, które pojawiły się w triasie, około 237 milionów lat temu. I w ciągu tego ogromnego czasu pozostały do dziś dzień w zasadzie w niezmienionej formie. Przyjmuje się, że Pneumodesmus newmani (pierwotna „stonoga”) jest zwierzęciem lądowym, które pojawiło się jako jedno z pierwszych. Co tam dinozaury, hodujmy krocionogi 

 

 CIEKAWOSTKI:

- Niektóre gatunki małp używają wydzielin krocionogów jako naturalnych odstraszaczy owadów – uciążliwych komarów i meszek. Wcierają sobie wydzielinę w sierść dzięki czemu nie są przez nie kąsane.

- U niektórych gatunków może wystąpić proces partenogenezy = dzieworództwo – odmiana rozmnażania traktowana najczęściej jako płciowa (z powodu udziału gamety) pomimo braku zapłodnienia polegająca na rozwoju osobników potomnych z komórki jajowej bez udziału plemnika.

- Ich ekologiczne rola jest niezmiernie ważna: zdrowotność i przetrwanie każdego lasu liściastego zależy od nich, ponieważ są pierwszymi dekomponentami drewna i ściółki leśnej, szczególnie w tropikach.

 - W Polsce występuje 85 gatunków krocionogów.

 

***wszystkie zdjęcia są własnością Katarzyny Kotkiewicz – nie zgadzam się na ich kopiowanie ani udostępnianie poza tym artykułem.

Szanowni Państwo!

Na obecną chwilę posiadamy w sprzedaży:
- wije afrykańskie Spirostreptidae Spec.4 mode
- wije kenijskie Telodeinopus aouti
- wije czerwononogie  Epibolus pulchripes

 

W RAZIE CHĘCI ZAKUPU, POZNANIA CENNIKA PROSZĘ PISAĆ ZAPYTANIA NA NASZ MAIL FIRMOWY
W TYTULE UMIEŚCIĆ "WIJE PYTANIE O OFERTĘ"